Hòa Phát và Điện lực Dầu khí — hai cái tên quen thuộc trong danh mục nhiều nhà đầu tư nằm trong danh sách đặc biệt. Và từ ngày 29 tháng 6 này, mỗi tấn khí thải của họ có thể trở thành một khoản chi phí mới. Vì sao?
Ngày 29 tháng 6 sàn giao dịch Carbon của Việt Nam chính thức hoạt động. Trước mắt có 92 doanh nghiệp thuộc ba ngành phát thải lớn nhất là nhiệt điện, sắt thép và xi măng. Nguyên tắc rất đơn giản: ai phát thải ít hơn hạn ngạch được cấp thì được bán phần dư; còn ai phát thải vượt thì phải mua thêm hạn ngạch, hoặc mua tín chỉ carbon để bù trừ, tối đa 30%. Nói cách khác, từ nay khí thải không còn miễn phí: nó trở thành một khoản mục có thể ngốn tiền, hoặc đẻ ra tiền.”
Tổng quan dự án tín chỉ carbon Việt Nam. Nguồn: VNECC
Và đây là phần nhiều nhà đầu tư quan tâm. Trong danh sách 92 doanh nghiệp công bố công khai có cả HPG, là nhà sản xuất thép lớn nhất Đông Nam Á; và PV Power, mã POW, một doanh nghiệp nhiệt điện lớn. Cả hai rơi đúng vào hai trong ba ngành thí điểm. Vì sao? Vì luyện thép từ lò cao và phát điện từ than, khí đều là những hoạt động có cường độ phát thải rất cao. Khi cơ chế này siết dần, mỗi tấn CO₂ vượt ngưỡng sẽ là một khoản chi phí mới nằm ngay trong giá vốn. Với riêng nhóm thép, còn một lớp áp lực thứ hai: cơ chế điều chỉnh carbon xuyên biên giới của châu Âu, gọi tắt là CBAM, đánh thẳng vào hàng xuất khẩu sang EU. Đây chính là biến số mới mà trước đây mô hình định giá gần như bỏ qua.
Nhưng các nhà đầu tư cũng chưa nên quá lo lắng. Thứ nhất, trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028, hạn ngạch đang được cấp miễn phí và phí giao dịch cũng được miễn, nên đây chưa phải án phạt giáng xuống ngay. Thứ hai, giá carbon Việt Nam hiện rất rẻ, chỉ khoảng 5 đô một tấn, so với mức trung bình 37 đô của 26 thị trường carbon trên thế giới. Thậm chí, nếu doanh nghiệp được ghi nhận và định giá đúng phần tài sản xanh, carbon có thể không còn là chi phí mà trở thành một loại tài sản tài chính mới, tạo ra đợt định giá lại cho cổ phiếu. Vì thế, điều nhà đầu tư nên theo dõi không phải là một con số chi phí trước mắt, mà là doanh nghiệp nào chuyển đổi công nghệ sớm để biến rủi ro thành lợi thế. Mọi quyết định, các bạn hãy tự cân nhắc theo khẩu vị rủi ro của mình.
Tóm lại: ngày 29 tháng 6 không chỉ là ngày mở một cái sàn mới. Nó là ngày ‘khí thải’ chính thức bước vào bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp Việt. Ai hiểu sớm xu hướng này, người đó sẽ định giá được cổ phiếu bằng một lăng kính hoàn toàn khác.
Nội dung chỉ mang tính thông tin và giáo dục, không phải khuyến nghị mua/bán bất kỳ cổ phiếu nào. Các mã được nhắc đến là đối tượng tin tức từ dữ liệu công khai. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Sản xuất ngày 26/06/2026, số liệu có thể thay đổi.
#carbon #tinchicarbon #ESG #thep #nhietdien#chungkhoan
