60% tài sản của người Việt đang nằm ở bất động sản. Trong khi ở nhiều nước phát triển, người dân lại sở hữu rất nhiều cổ phiếu và tài sản tài chính. Vậy người Việt có đang ‘quá mê đất’ không? Hay đó là lựa chọn hợp lý trong từng giai đoạn lịch sử?
Hãy nhìn lại lịch sử kinh tế. Việt Nam chỉ thực sự mở cửa, hội nhập mạnh từ khoảng năm 1995. Khi người dân bắt đầu có tiền tích lũy thì thị trường tài chính gần như chưa hình thành. Chứng khoán mới ra đời năm 2000, trái phiếu doanh nghiệp hay quỹ đầu tư còn rất sơ khai. Nói cách khác, khi người Việt bắt đầu có của ăn của để, lựa chọn đầu tư gần như chỉ có đất và vàng. Không chỉ vậy, thế hệ trước còn trải qua lạm phát rất cao — năm 1986, có lúc gần 774%. Tiền mặt mất giá nhanh khiến họ hình thành tư duy: tiền chỉ là phương tiện, còn đất và vàng mới giữ giá trị bền vững. Đến giờ, dân mình vẫn tích trữ ước tính khoảng 400 tấn vàng.
Cơ cấu phân bổ tài sản người Việt
Yếu tố thứ hai là kiến thức tài chính. Để hiểu một doanh nghiệp, đọc báo cáo tài chính hay định giá cổ phiếu không hề đơn giản. Trong khi đó, đất và vàng thì nhìn thấy được, sờ được, tự đánh giá được — nên dễ chấp nhận hơn nhiều so với tài sản tài chính vô hình. Quan trọng hơn, thị trường đã củng cố niềm tin đó. Suốt hơn hai thập kỷ, Việt Nam đô thị hóa rất nhanh, hạ tầng mở rộng, thu nhập tăng, và rất nhiều người mua đất đều có lãi. Riêng giai đoạn 2019–2024, giá bất động sản Việt Nam tăng tới 59% trong 5 năm, cao hơn cả Mỹ hay Nhật. Thế nên mới có những câu huyền thoại: ‘Người đẻ chứ đất không đẻ’, hay ‘làm lụng cả đời không bằng tiền lời lô đất’.
Nhưng nhìn về 10–20 năm tới, mình cho rằng bức tranh sẽ dần thay đổi. Khi thu nhập đầu người tăng lên, nhu cầu không còn chỉ là giữ tài sản, mà là tối ưu hiệu quả vốn. Thế hệ trẻ tiếp cận kiến thức tài chính dễ hơn nhiều qua giáo dục và internet. Mở tài khoản chứng khoán chỉ mất vài phút, vốn chỉ cần vài triệu đồng, thanh khoản gần như tức thời — còn đất thì ngày càng cần vốn lớn và bán ra chậm hơn. Con số đã nói lên xu hướng: tới đầu năm 2026, Việt Nam có hơn 13 triệu tài khoản chứng khoán, khoảng 13% dân số, trong khi Mỹ là 55–65%, Nhật 25–30%. Dư địa còn rất lớn. Đặc biệt, khi đất nước phát triển, doanh nghiệp là nơi tạo ra phần lớn giá trị gia tăng. Doanh nghiệp tăng trưởng thì cổ phiếu chính là tài sản phản ánh trực tiếp sự tăng trưởng đó.
Sốl lượng tài khoán chứng khoán tại Việt Nam. Nguồn: VSD
Bất động sản vẫn sẽ là tài sản hấp dẫn với người Việt. Nhưng nhìn dài hạn — khi nhân khẩu học thay đổi, kiến thức tài chính nâng cao và thị trường vốn hoàn thiện — tỷ trọng tài sản tài chính, đặc biệt là chứng khoán, nhiều khả năng sẽ tăng lên đáng kể. Bởi trong một nền kinh tế trưởng thành, đầu tư không chỉ là sở hữu đất, mà còn là sở hữu một danh mục doanh nghiệp xuất sắc
Nội dung này chỉ mang tính chất tham khảo và giáo dục tài chính, không phải khuyến nghị đầu tư cá nhân. Nhà đầu tư cần tự thẩm định trước khi ra quyết định.” — Đăng ngày: 29/06/2026.
#chungkhoan #dautu #batdongsan#tichsan
